Κυριακή, 26 Μαρτίου 2017

Eν Αθήναις...τα δόντια



Υπήρχαν οδοντίατροι εκείνα τα χρόνια αλλά πόσοι πήγαιναν από την γειτονιά
σε αυτόν δεν έχει σημασία.
Η μασέλα του ηλικιωμένου σήμαινε ότι ήταν ...εύπορος.
Έβαζε και μερικές χρυσές θήκες και ανέβαζε το κασέ του ειδικά ο γεροντοκόρος
ή ο χήρος που ήθελε να παντρευτεί.





Πώς βολευόντουσαν οι...ασθενείς με πονόδοντο στην γειτονιά;
Με γιατροσόφια από μια θαρραλέα γυναίκα που το έλεγε η περδικούλα της.
Δεν ζητούσε χρήματα αλλά όλοι άφηναν ότι μπορούσαν....
Μέχρι εξαγωγές έκανε ....
Ζέστενε την τανάλια της (οδοντιατρική) και χωρίς αναισθητικό πέταγε
το κουφαλιασμένο....
Μερικά καλμόλ μετά και αλατόνερο....κανένας δεν είχε πεθάνει.
Για τα παιδιά ήταν εύκολη η δουλειά της με τα δόντια που αλλάζανε.
Δέσιμο με κλωστή και έξω από το σπίτι ο "ασθενής" να κοιτάει τα κεραμίδια
για να δεί πού θα πετάξει το παλιό δοντάκι.
Και εκείνο μισοκλαμένο χάζευε....και περίμενε να δεί το πουλί που θα πήγαινε
να πάρει το παλιό δόντι.
Η στοματική υγιεινή άγνωστη τότε και η οδοντόκρεμα ...πολυτέλεια.




Η  ΚΟΛΥΝΟΣ ήταν γνωστή ....
Έβλεπες σημερινούς πενηντάρηδες να μοιάζουν για ογδοντάρηδες χωρίς δόντια.
Τα μάγουλα ρουφηγμένα μέσα .
Όσοι είχαν μασέλα την πρόσεχαν ως κόρη οφθαλμού....ήταν πολύτιμη...
κόστιζε μια περιουσία για την δική τους τσέπη.
Αρκετοί την χρωστούσαν ακόμα αφού την πλήρωναν με δόσεις.
Περάσανε τόσα χρόνια και μας έφεραν πάλι πίσω στα παλιά να βλέπουμε
το οδοντιατρείο σαν το κοσμηματοπωλείο του ΖΟΛΩΤΑ.

Πίσω στα παλιά


Πώς λειτουργούσε τα παλιά χρόνια το Κεντρικό Ταχυδρομείο



Έρχονται οι γιορτές και, μπορεί πλέον να στέλνουμε –αν στέλνουμε- ευχές με το κινητό, υπήρχαν όμως και οι παλιές εποχές που τα ευχετήρια γράμματα έπεφταν βροχή… Είχα την τύχη να ζήσω παρόμοιες εποχές τη δεκαετία του ’50. Η «ιεροτελεστία» ξεκινούσε με την αγορά των σχετικών καρτ-ποστάλ από τους πάγκους της Αιόλου. Πασπαλισμένες με χρυσό- ή ασημόσκονη, φάνταζαν στα παιδικά μάτια μαγικές. Ακολουθούσε ατέλειωτο γράψιμο από την κυρά-Δωροθέα που δεν ξεχνούσε κανένα συγγενή, μέχρι 15ου βαθμού! Και μετά, η αποθέωση: Επίσκεψη στο κεντρικό ταχυδρομείο που έμοιαζε θεόρατο, σωστό παλατάκι, στην πλατεία του Δημαρχείου. Κόσμος, ουρές, φωνές, μεγάλη ταραχή… Θυμάμαι, ακόμη, τον εντυπωσιακό και τεράστιο γυάλινο θόλο που δέσποζε στην κεντρική αίθουσα…

Σήμερα έχει αλλάξει η χρήση του, αλλά δεν παύει να μας θυμίζει περασμένα μεγαλεία. Είναι αυτονόητο, λοιπόν, ότι το Ταχυδρομείο θα έχει την τιμητική του αυτό τον Δεκέμβριο και δικαιούται να κηρυχτεί «Επιχείρηση του Μήνα»!

«Μπορεί να μην έχη κανείς καμμίαν επαφή ή νταραβέρι με τα κρατικά γραφεία, μπορεί να μην έχη πατήση το πόδι του ούτε στο κατώφλι καν των Υπουργείων και των άλλων δημοσίων γραφείων, στο Ταχυδρομείον όμως ποιος Αθηναίος δεν έχει πάη ποτέ;

Το Ταχυδρομείον είνε το σημείον την γενικής και «πανδήμου» επαφής του Κράτους με τον πολίτην. Αν ο Αθηναίος δεν έχει γνωρίσει τα χάλια ή τας προόδους των δημοσίων γραφείων και των κρατικών υπηρεσιών με κανένα άλλον τρόπον θα τα μάθη από το Ταχυδρομείον. Είνε το πρώτο βήμα της αναγνωρίσεως. Είνε ο καθρέπτης της κρατικής μηχανής στα μάτια του μεγάλου κοινού.

Όλη εκείνη η μαύρη και πολύχρωμη μάζα του κόσμου που εισβάλει και εκβάλει όλην την ημέραν εκεί εις την μεγάλην είσοδον του Κεντρικού Ταχυδρομείου, κάθε φοράν βλέπει τα χάλια ή την πρόοδον της σκουριασμένης ή λαδωμένης κρατικής μηχανής. Βλέπει τους υπαλλήλους στα γκισέ, κρίνει την ευγένειάν των ή την ψυχρότητά των, την προθυμίαν των ή την απροθυμίαν των, την εργατικότητά ή την τεμπελιάν των … Μέσα στα διπλομανταλωμένα γραφεία πώς να τα ιδή ο πολίτης όλα αυτά. Τα βλέπει όμως και τα κρίνει στον καθρέφτη του Κεντρικού Ταχυδρομείου. Ώστε ας τα ιδούμε κ’ εμείς και ας τα κρίνουμε μαζύ του.
Ολίγη Ιστορία

Τι ήταν άλλοτε το Κεντρικόν Ταχυδρομείον και τι είνε σήμερα;

Προ 22 ετών έχει μεταφερθή στο μεγάλο κτιριο Μελά. Όπου είνε και σήμερα. Έως τότε ήτο εγκατεστημένο στο κτίριον της οδού Αμερικής (τότε Λυκαβητού) όπου τώρα είνε το Ελεγκτικόν Συνέδριον. Αλλ’ από τότε που η Αθήνα είχε μόλις 180 χιλιάδας κατοίκων το Κεντρικόν Ταχυδρομείον δεν ήτο αρκετά ευρύχωρον. Κι’ έτσι το 1907 μετεφέρθη στο κτίριον Μελά. Τότε το κτίριον αυτό ήτο πιο νέο και κομψό αλλά είχεν ένα πάτωμα ολιγώτερον από σήμερα. Κι’ εθεωρείτο πολύ ευρύχωρο για να χωρέση και το Ταχυδρομείο και το Τηλεγραφείο.

Έπειτα έγιναν παραρτήματα στο Σύνταγμα, στου Μακρυγιάννη, στου Λεβίδη, στους συνοικισμούς και όμως το κτίριον δεν χωρούσε. Προσετέθη ένα πάτωμα, έγιναν νέα κιόσκια στην αυλή, επιέσθησαν κι’ εστενοχωρήθησαν τα πάντα, έγινε παράρτημα για τα δέματα εις άλλο παραπλεύρως σπίτι και όμως κι’ έτσι το Κεντρικόν Ταχυδρομείον στενοχωρείται πολύ όπως είνε σήμερα.

Και αυτό είνε φυσικό. Η πόλις των 180 χιλιάδων κατοίκων επέρασε τον πληθυσμόν του μισού εκατομμυρίου και ολοένα αυξάνει … Ανάλογα βέβαια αυξάνει και η κίνησις του Ταχυδρομείου. Έτσι και το Ταχυδρομείο πρέπει ολοένα να προσθέτη νέα τμήματα, να πολλαπλασιάζη τα υπάρχοντα, να μεγαλώνη, να μεγαλώνη…

Η μεγάλη αυλή

Ας ιδούμε πως γίνεται η πιο άμεση επαφή με το κοινόν. Αυτό φαίνεται στην μεγάλην υαλοσκέπαστη κεντρική αυλή με τα γκισέ.

Γύρω-γύρω υπάρχουν θυρίδες με γκισέ. Από μέσα οι υπάλληλοι, απέξω το κοινόν. Και στη μέση ένα είδος από δυό μεγάλα κιόσκια με θυρίδες γύρω-γύρω. Κι’ άλλα μικρά κιόσκια στις γωνιές.

Έτσι υπάρχουν συνολικά μέσα στη μεγάλη αυλή τριάντα δύο (32) θυρίδες στις οποίες άλλοι τόσοι υπάλληλοι έρχονται σ’ επαφήν με το κοινόν. Σε 10 απ’ αυτές τις θυρίδες πωλούνται λιανικώς γραμματόσημα. Αυτές αι θυρίδες είνε στα κιόσκια του κέντρου της αυλής. Υπάρχουν ακόμη 4 θυρίδες στα τέσσαρα κιόσκια των γωνιών. Αυτές όμως είνε κλειστές. Φαίνεται θάνε επικουρικές για τις ημέρες της μεγάλης φούριας.

Τα γκισέ των γραμματοσήμων

Μόλις μπή κανείς στην αυλή και προσέξη καλά θα ιδή ότι όλες οι άλλες θυρίδες –αλληλογραφίας, συστημένων κλπ- φαίνονται επαρκείς, μα αι θυρίδες της λιανικής πωλήσεως γραμματοσήμων φαίνονται ανεπαρκείς. Όταν όμως προσέξη καλλίτερα αντιλαμβάνεται κάτι άλλο: Πραγματικά δεν είνε ανεπαρκή αριθμητικώς τα 10 γκισέ, ανεπαρκείς είνε οι υπάλληλοι. Εις όλας τας θυρίδας είνε γυναίκες. Πάσης ηλικίας. Από νεαράς μέχρι … αλλά ας μη προχωρήσωμεν αφού πρόκειται περί κυριών…

Εδώ όμως συμβαίνει μια παρεξήγησις. Αντί στις θυρίδες αυτές να τοποθετηθούν οι πλέον ευκίνητοι, νέοι και πρόθυμοι υπάλληλοι, έγινεν ακριβώς το αντίθετον. Όλες σχεδόν αι υπάλληλοι αυτές βαρύνονται, λες, να κινηθούν. Σηκώνουν τα χέρια των σαν να είχαν βάρος 100 οκάδων το καθένα. Εννοούν τι θέλετε, μόνον αφού το πήτε δύο ή τρείς φοράς…

Εννοείται ότι αυτή η περίεργη κατάστασις φέρνει συχνά δυσφορίαν, γκρίνια, επεισόδια … Εμπρός στα γκισέ δεν ακούει κανείς παρά λόγια αγανακτήσεως και στενοχώριας. Και σήμερα ο χρόνος είνε περισσότερο παρά ποτέ πολύτιμος και η αργοπορία εμπρός στα γκισέ είνε ανυπόφορος…

Βέβαια μερικοί είνε υπερβολικοί. Βλασφημούν, βρίζουν, αγριεύουν … αλλά η σιγανή δυσφορία είνε πολύ δικαιολογημένη.

Αλλά τι πρέπει να γίνη;

Η λύσις είνε εύκολη. Μπορεί να τοποθετηθούν πιο ευκίνητοι και πρόθυμοι υπάλληλοι. Βέβαια οι καλοί υπάλληλοι δεν είνε δυνατόν ν’ απασχοληθούν γι’ αυτή τη μηχανική εργασία. Μα ίσως καλλίτερα θα την έκαναν, από όπως γίνεται σήμερα, έξυπνα παιδιά 15 έως 18 χρονών.

Έπειτα αλλού χρησιμοποιούν και τα αυτόματα μηχανήματα. Δεν θα ήταν άσχημο ίσως να τα δοκιμάσωμε και εδώ. Θα χρειασθή μόνον ένας ή δύο υπάλληλοι για να επιβλέπουν τα μηχανήμτα από κακοποιούς και τους λωποδύτας. Κι’ έτσι θα γίνη οικονομία προσωπικού. Αλλά και οικονομία χώρου συγχρόνως. Γιατί η υπηρεσία δεν τα δοκιμάζει;

Τα συστημένα 

Ευτυχώς για την παραλαβήν των συστημένων τώρα υπάρχει κάποια άνεσις. Οι υπάλληλοι είνε γρήγοροι και τα γκισέ αρκετά. Έξ υπάρχουν μέσα στην αυλήν και από την οδόν Σοφοκλέους άλλη υπηρεσία παραλαμβάνει τα έντυπα. Η θυρίς της διανομής των συστημένων, αν και απασχολεί δύο υπαλλήλους φαίνεται και αυτή ανεπαρκής. Αυτό όμως συμβαίνει μόνον ωρισμένες ώρες. Η ανεπάρκεια αυτή δεν είνε πραγματική. Άλλως τε το μεγαλείτερον μέρος των συστημένων μοιράζεται απ’ ευθείας στας διευθύνσεις των.

Μεγάλην φασαρίαν έχει και η θυρίς των εντύπων. Αλλ’ εκεί η υπηρεσία γίνεται με μέθοδον και ταχύτητα ζηλευτήν.

Η καθαριότης

Ακούμε πολλά παράπονα για την καθαριότητα της μεγάλης αυλής του Ταχυδρομείου.

-Αυτό είνε αχούρι! Λένε οι πιο αυστηροί.

Και όμως αναλόγως της κινήσεως και αναλόγως της ακαταστασίας του Ρωμηού πάλιν καλά που είνε κι’ έτσι η αυλή αυτή … Καθαρίζεται τακτικά, αλλ’ ο Ρωμηός εννοεί να πετάξη όπου τύχη τα χαρτιά του. Συγχρόνως μετακομίζει άφθονη και την λάσπη του.

Εννοείται ότι υπάρχει πολύς κόσμος σήμερα –περισσότερος από άλλοτε- που ξέρει να διατηρήση καθαριότητα και προσέχει πολύ. Αλλά υπάρχουν ακόμη άπειροι κακομαθημένοι Ρωμηοί. Θα μάθουν σιγά σιγά.

Η αυλή αυτή κατά τον τελευταίον καιρόν έχει πάρει μια σύγχρονη όψιν. Έχει χάσει την αυστηρή της επισημότητα κι’ έχει γεμίσει με ρεκλάμες. Τεράστιαι διαφημίσεις κινηματογράφων κλπ γεμίζουν τους τοίχους. Το θέαμα έτσι γίνεται πολύ μοντέρνο και το Δημόσιον μαζεύει αρκετά από τας διαφημίσεις αυτάς.   

Οι διανομείς

Ανεβαίνουμε αν θέλετε κι’ επάνω. Στα διαμερίσματα της «διανομής». Στο δεξιό μέρος του κτιρίου τεράστιες σάλες ανοίγονται. Εκεί γίνεται η ταξινόμησις και το χώρισμα των εντύπων. Αληθινός ίλιγγος καταλαμβάνει τον θεατήν! Σωροί ολόκληροι εντύπων, επάνω εις μεγάλα τραπέζια, χωρίζονται και ταξινομούνται. Και άλλοι σωροί συνεχώς φθάνουν. Οι υπάλληλοι γρήγοροι και αεικίνητοι ξεχωρίζουν, ταξινομούν…

Από το άλλο μέρος του κτιρίου γίνεται η ταξινόμησις των γραμμάτων. Άλλος ίλιγγος εκεί! Εργασία κουραστική και προσεκτική γίνεται συνεχώς. Χέρια και μάτια πλήθους υπαλλήλων δουλεύει με ρυθμόν. Και η εργασία γίνεται ταχύτατα.

Πρέπει για να τελειώνουμε, να ομολογηθή ένα πράγμα: Η διανομή της αλληλογραφίας στην Αθήνα έχει κάμει μεγάλας προόδους. Η ταχύτης και σήμερα είνε παραδειγματική. Ίσως να συμβαίνουν κάπου-κάπου και λάθη. Αλλά συνολικώς στο κεφάλαιον αυτό έχουμε προοδεύσει σημαντικώτατα».

Ημερήσιος Τύπος, 1929, υπογράφει ο Φώτος Γιοφύλλης 

Αθήνα 1940. Οικία Κασιμάτη


Οδός Σταδίου 55 και Αιόλου 96, Χαυτεία.
Το δημοσίευμα αυτό μας τεκμηριώνει τον ιδιοκτήτη του κτηρίου αλλά και τη στέγαση σε αυτό του μεγαλύτερου Καφέ-Σαντάν του 1895 το "Γκραν Κλουμπ"
Σε αυτό το κτήριο στεγάστηκε μεταξύ 1896 και 1906 το παράρτημα του ξενοδοχείου "Γαλλία".
https://www.facebook.com/ATHENS.THROUGH.TIME/photos/a.200292643316438.50948.149801415032228/475643215781378/?type=3&theater
Το κατεδάφισαν το 1969.
Μετά στη θέση του κτίστηκε ο Κατράντζος ο οποίος καταστράφηκε ολοσχερώς από εμπρησμό τα ξημερώματα της 19ης Δεκεμβρίου 1980.
***
Εφημερίδα: ΑΣΥΡΜΑΤΟΣ
Δημοσίευση: Δευτέρα, 13 Δεκεμβρίου 1940
Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων
Αρχική ανάρτηση Titika Bournaki
https://www.facebook.com/photo.php…

Ταξίδι στην Αθήνα του χτες.

Ας κάνουμε άλλο ένα ταξίδι στην Αθήνα του χτες, κυρίως στη δεκαετία του '50 & του '60, μέσα από ασπρόμαυρες και έγχρωμες φωτογραφίες. Φύγαμε...
Πλήθος συγκεντρωμένο στο Σύνταγμα. Άγνωστο το γιατί. Η φωτογραφία είναι από τη περίοδο λίγο μετά την απελευθέρωση. Αριστερά είναι η πλατεία Συντάγματος και στο βάθος η οδός Μητροπόλεως.
Η Πανεπιστημίου στις αρχές της δεκαετίας του '50. Ελάχιστα αυτοκίνητα, έντονη η παρουσία των τραμ.

Οδηγός ταξί μετά του οχήματός του στη πλατεία Κλαυθμώνος, το 1959. 

Αστικά λεωφορεία στο κέντρο της Αθήνας, τη δεκαετία του '60.

Το σινεμά ΙΡΙΣ στην οδό Ακαδημίας, το 1964. Λειτούργησε επί 40 χρόνια, από το 1933 έως το 1973.

Στην οδό Αθηνάς το 1966.

Η εκκλησία των Αγίων Θεοδώρων στη πλατεία Κλαυθμώνος τη δεκαετία του '60.

Ομόνοια δεκαετία '60: "Ρωμαίος & Ιουλιέττα" στο Κοτοπούλη.

Λεωφ. Αμαλίας, Σύνταγμα. Απρίλιος 1965 (photo Charles W. Cushman).

Πειραιάς δεκαετία '60.

Ξανά στη Πανεπιστημίου τη δεκαετία του '60, χωρίς τραμ και με πολλά περισσότερα αυτοκίνητα.

Μεταφερόμαστε στο Αρχαιολογικό Μουσείο και στα τέλη της δεκαετίας του '70. 

Πανεπιστημίου, πιθανότατα γύρω στο 1959 με αρχές 1960. (photo από National Geographic)


Βilly.
(photos αρχείο Billy Files)

Σάββατο, 25 Μαρτίου 2017

Η παράδοση και η εθελοντική θυσία των προκρίτων και των ιερέων στις παραμονές του Αγώνα (Φεβρουάριος-Σεπτέμβριος 1821)


γράφει ο Φιλίστωρ

Πρόλογος - η Πελοπόννησος έτοιμη να επαναστατήσει
Μετά την Συνέλευση της Βοστίτσας τον Ιανουάριο του 1821 και παρά τις διαφορετικές απόψεις που εκφράστηκαν για την εκκίνηση η την αναβολή του Αγώνα, εκδηλώθηκε μια συντονισμένη προσπάθεια σε όλους τους νομούς της Πελοποννήσου για μια στοιχειώδης προετοιμασία. Ο Μητροπολίτης Χριστιανουπόλεως (Κυπαρισσίας) Γερμανός, ανέλαβε να ενημερώσει τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη στη Μάνη,  το Θεόδωρο Δεληγιάννη, στην Καρύταινα, καθώς και τη μοναστική κοινότητα του Μεγάλου Σπηλαίου. Ο Δημήτριος Τομαράς, πήρε εντολή να ενημερώσει  το Μητροπολίτη Ιγνάτιο της Πρέβεζας και τους Υδραίους. Ορίστηκε ταμίας ο Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος, γιατί ήταν πολύ τίμιος και όλοι τον εμπιστεύονταν, ενώ  ανατέθηκε στον έμπιστο Ιερόθεο τον Μεγαλοσπηλαιώτη, να περιέλθει όλη την Πελοπόννησο και να συγκεντρώσει τις συνδρομές από τους ορκισμένους Φιλικούς.


Ήδη από τον Φεβρουάριο του 1821 οι Οθωμανικές αρχές της Πελοποννήσου που είχαν την έδρα τους στην Τριπολιτσά είχαν πολλές ενδείξεις ότι προετοιμαζόταν μια μαζική εξέγερση των Ελλήνων. Εκτός της παρουσίας του Κολοκοτρώνη στην Μάνη που εύλογα δημιουργούσε ανησυχίες στους Οθωμανούς, είχαν βρεθεί έγραφα της Φιλικής εταιρείας στην Κόρινθο, τα οποία παρά τον συνθηματικό τους χαρακτήρα, φανέρωναν ότι μια συνωμοσία των Ελλήνων για εξέγερση βρισκόταν σε εξέλιξη. Εκτός όλων αυτών, πληροφορίες έφταναν στην Τριπολιτσά για την περίφημη συνάντηση της Βοστίτσας, όπου σημαντικοί πρόκριτοι και αρχιερείς της Αχαΐας φαίνεται να ήρθαν σε συνεννόηση για εξέγερση κατά της Οθωμανικής δεσποτείας. Επίσης ο Καϊμακάμης της Τριπολιτσάς Σελήχ Μπέης (αντικαταστάτης του Χουρσίτ πασά που πολεμούσε με το Αλή πασά στην Ήπειρο) λάμβανε ανησυχητικές ειδήσεις ότι οι μπαρουτόμυλοι των Σπηλιοτόπουλων στην Δημητσάνα παρήγαγαν μυστικά περισσότερο μπαρούτι από το επιτρεπτό όριο, ενώ και ο διερμηνέας και ισχυρός πρόκριτος της Τριπολιτσάς Σωτήρης Κουγιάς κατήγγειλε ότι οι Έλληνες ήταν έτοιμοι να αποστατήσουν. 

Ο κατάλογος των προγραφών

Όλες αυτές οι πληροφορίες και η έντονη φημολογία είχε προβληματίσει έντονα τον Σελήχ μπέη, ο οποίος ζήτησε οδηγίες από τον Χουρσίτ πασά για τον τρόπο δράσης που όφειλε να ακολουθήσει. Ο Χουρσίτ από τα Ιωάννινα απέστειλε με ταχυδρόμο δύο Σουλτανικά φιρμάνια τα οποία έδιναν το δικαίωμα στον καϊμακάμη να θανατώσει άμεσα οποιονδήποτε πρόκριτο, αρχιερέα η έμπορο που θα παρείχε υποψία ότι συμμετείχε στις συνωμοσίες για εξέγερση. Επίσης ο Χουρσίτ ζητούσε από τον Σελήχ να καλέσει στην Τριπολιτσά όλους τους σημαντικότερους προκρίτους και αρχιερείς της Πελοποννήσου, δήθεν για διαβουλεύσεις, αλλά με πραγματικό σκοπό να τους φυλακίσει και να τους κρατήσει ομήρους ώστε να ματαιωθεί η επανάσταση των Ελλήνων.  Στα μέσα Φεβρουαρίου ταχυδρόμοι μετέφεραν την επείγουσα πρόσκληση του καϊμακάμη σε όλους τους σημαντικότερους προκρίτους τους οποίους καλούσε επειγώντως για να συζητήσουν σημαντικά διοικητικά θέματα των περιοχών τους. Τα ονόματα όσων έλαβαν την αιματοβαμμένη πρόσκληση ήταν

1.Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης (Μάνη)
2.Θεόδωρος Δεληγιάννης (Καρύταινα)
3. Σωτήριος Νοταράς (Κόρινθος)
4.Ιωάννης Βιλαέτης (Πύργος Ηλείας)
5.Ιωάννης Περούκας (Άργος)
6.Αναγνώστης Κωστόπουλος (Μηλιάκικα)
7.Μελέτης Μελετόπουλος (Μυστράς)
8.Α. Καραπατάς (Τριφυλία)
9.Αναγνώστης Κοπανίτσας (Μυστρά)
10.Ιωάννης Τομαρας (Τριφυλία)
11.Ιωάννης Καραμάνος (Κυνουρία)
12.Αναγνώστης Κωνσταντόπουλος
13.Ανδρέας Καλαμογδάρτης
14.Μ. Καβας, γιατρός (Άργος)
15.Ευθύμιος Φωτόπουλος
16. Πανάγος Κυριακός (Καλαμάτα)
17. Μήτρος Ροδόπουλος (Αχαΐα)
18.Ανδρέας Ζαΐμης (Αχαΐα)
19. Σωτήρης Χαρλάμπης
20. Ανδρέας Λόντος
21.Παναγιώτης Κρεβατάς
22.Σωτήρης Θεοχαρόπουλος

επίσης προσκλητήριες επιστολές στάλθηκαν σε δέκα επισκόπους. Στους κάτωθι:

1. Ανδρούσης Ιωσήφ
2. Χριστιανουπόλεως Γερμανός
3. Μονεμβασιάς Χρύσανθος.
4. Ωλένης Φιλάρετος
5. Δημητσάνης Φιλόθεος
6. Ναυπλίου Γρηγόριος
7. Κορίνθου Κύριλλος
8. Παλαιών Πατρών Γερμανός
9. Κερνίκης Προκόπιος

Στην μυστική Συνέλευση των προεστών και κληρικών της βόρειας Πελοποννήσου στην Βοστίτσα στις 26 έως 29 Ιανουαρίου 1821, οι παρευρεθέντες είχαν συμφωνήσει να μην μεταβούν στην Τρίπολη, εάν καλούνταν, γιατί ήταν βέβαιη η καταδίκη τους. Όσοι έλαβαν πρόσκληση για να μεταβούν στην Τριπολιτσά ταράχτηκαν, καθώς γνώριζαν ότι μετέβαιναν εκεί ουσιαστικά ως όμηροι, την στιγμή που μια εξέγερση των Ελλήνων ήταν επικείμενη και σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο το πιθανότερο ήταν να θανατώνονταν αμέσως από τον Καϊμακάμη.  Οι περισσότεροι όμως προύχοντες και αρχιερείς, παρά τα συμφωνηθέντα στη Βοστίτσα, αποφάσισαν να ανταποκριθούν στις τουρκικές αρχές, προκειμένου να διασκεδάσουν τις υποψίες τους και να μη δώσουν επιχειρήματα στους Τούρκους για γενικευμένες σφαγές. Έτσι, τελικώς οι περισσότεροι προσήλθαν και η φυσική τους παρουσία στην Τριπολιτσά καθησύχασε τους Οθωμανούς αξιωματούχους και τους έπεισε ότι τελικώς οι Έλληνες δεν θα επαναστατούσαν. Αναμφίβολα, η πλέον σημαντική ήταν η αυτοπρόσωπη παρουσία του Θεόδωρου Δεληγιάννη που ήταν ο ισχυρότερος πρόκριτος της Πελοποννήσου. Η παρουσία των προκρίτων στην Τριπολιτσά λύτρωσε και τους χριστιανούς της πόλης από τις πιέσεις και τις συνεχείς απειλές που δέχονταν στο προηγούμενο διάστημα.

  Ο Θεόδωρος Δεληγιάννης είχε μυηθεί στην Φιλική εταιρεία το 1820, είχε στείλει επιστολή στον Υψηλάντη διαβεβαιώνοντας για την πρόθεση των Πελοποννησίων προκρίτων να επαναστατήσουν, ενώ είχε διεξάγει εργώδεις προετοιμασίες για την οργάνωση της επανάστασης στην περιοχή του. Η πρόσκληση για διαβουλεύσεις στην Τριπολιτσά τον έβαλε σε μεγάλο δίλημμα καθώς γνώριζε επακριβώς τι έμελλε να πάθει ως βασικός συνωμότης της εταιρείας. Τελικά εισήλθε στην Τριπολιτσά για να ξεγελάσει τους Τούρκους αναφορικά με την επικείμενη έκρηξη της επανάστασης και να προστατέψει τους Έλληνες της πόλης τους οποίους απειλούσαν συνεχώς οι Τούρκοι. Η πρόθεση του καταγράφηκε σε επιστολή που έστειλε στον αδερφό του Κανέλλο, λίγο πριν οικειοθελώς αιχμαλωτιστεί και θυσιαστεί για την ελευθερία της πατρίδας του. Σε συσκέψεις του με τους Τούρκους ιθύνοντες ο Δεληγιάννης τους καθησύχαζε για τις ανησυχητικές πληροφορίες που λάμβαναν, λέγοντας πως οι φήμες οφείλονταν στον Αλή πασά που βρισκόταν σε πόλεμο με τον Χουρσίτ και επιθυμούσε να περισπάσει την προσοχή του αλλού.

Ο Μητροπολίτης Αργοναυπλίας Γρηγόριος και εθνομάρτυρας, αποτέλεσε μία σημαντική μορφή κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας. Καταγόταν από τη Σίτσοβα Λακωνίας και κατηχήθηκε στη Φιλική Εταιρεία το 1819 από το Δανιήλ Παμπούκη, ηγούμενο της Μονής του Βράχου Νεμέας. Ο Γρηγόριος ως φιλικός, ανέπτυξε αξιόλογη δράση και κατήχησε στη Φιλική Εταιρεία, σημαντικές προσωπικότητες της εποχής όπως τον Ιωάννη Ιατρού και τους αδελφούς Παπαλεξοπούλου στο Ναύπλιο, τον Ιωάννη Περούκα, τον Σταμάτη Αντωνόπουλο, τους αδελφούς Βλάσση στο Άργος, τον Ιερέα Γεώργιο Βελίνη στο Πλατανίτι, τον Θεοδόσιο Μπούσκο στο Τζαφέραγα, τον Γεώργιο Κακάνη στο Χώνικα, τον αρχιδιάκονό του Αθανάσιο Σολιώτη, τον Ιερέα παπα – Κωσταντή στον Αχλαδόκαμπο. Ομοίως εισήλθε εθελοντικά στην Τριπολιτσά συνοδεύοντας τον Ιωάννη Περούκα.

Ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης αρνήθηκε να προσέλθει επικαλούμενος αδυναμία, έστειλε όμως στην θέση του τον γιο του Αναστάσιο, κίνηση που επίσης είχε μεγάλη σημασία. Ο Κρεβαττάς (που μόλις είχε επιστρέψει από την Ιταλία) απέφυγε να μεταβεί στην Τρίπολη προφασιζόμενος ασθένεια χάρις την εγγύηση του προκρίτου της Τρίπολης Κουγιά με τον οποίο είχε συγγένεια. Επίσης δεν προσήλθαν ο Π. Π. Γερμανός, ο Κερκίνης Προκόπιος, ο Κρεβατάς, ο Θεοχαρόπουλος, ο Χαραλάμπης, ο Λόντος και ο Ζαΐμης, καθώς είχαν συμμετάσχει ήδη στην συνέλευση της Βοστίτσας και γνώριζαν ότι το πιθανότερο ήταν να θανατώνονταν πρώτοι. Οι τελευταίοι συγκεντρώθηκαν στην μονή Αγίας Λαύρας και με διάφορες σκηνοθετημένες δικαιολογίες αρνήθηκαν να μεταβούν στην Τριπολιτσά. Το πιθανότερο είναι ότι η κλήση τους στην Τριπολιτσά ήταν η τελική ώθηση να περάσουν οριστικά στην επανάσταση. 

Τα βασανιστήρια και η δοκιμασία

Όταν ξέσπασε η επανάσταση όλοι οι πρόκριτοι που είχαν προσέλθει βρέθηκαν αιχμάλωτοι των Οθωμανών και η μοίρα τους είχε ουσιαστικά σφραγιστεί. Στις 17 Απριλίου 1821 ο Καϊμακάμης τους φυλάκισε και τους υπέβαλλε σε σκληρά βασανιστήρια αλλά δεν τους θανάτωσε, καθώς θεώρησε πιο σκόπιμο να τους χρησιμοποιήσει στις διαπραγματεύσεις ως αντάλλαγμα για να σώσει την ίδια του την ζωή, καθώς ο κλοιός γύρω από την Τριπολιτσά έμοιαζε να σφίγγει. 

Την Κυριακή του Θωμά (17 Απριλίου 1821), καθώς εξιστορεί ο Ιωσήφ Ζαφειρόπουλος, οι όμηροι μεταφέρθηκαν «εις το κάτω μέρος του Σεραγίου, εις δεινοτάτην και φρικτοτάτην ειρκτήν των καταδίκων… Αυτή δε η ειρκτή περιωρισμένη εις εν δωμάτιον έκειτο υπό το Σεράγιον επί του εδάφους, αριστερώθεν του εισερχομένου διά της του Σεραγίου Πύλης» και δέθηκαν όλοι στο φοβερό Κούτσουρο, «εις τας οπάς του οποίου εισήρχοντο οι πόδες των βασανιζομένων….Εισελθόντες δε εις ταύτην την φυλακήν συνέδεσαν διά μακράς αλύσεως τους Αρχιερείς και Προύχοντας την εσπέραν εκείνην».

Το φρικαλέο σκηνικό περιγράφει στα απομνημονεύματα του ο επίσκοπος Ανδρούσης Ιωσήφ: «Επλησιάσαμεν και εστάθημεν κατά σειράν, πρώτος της σειράς ευρέθη ο Αναγνώστης Κοπανίτσας και ο Μελέτιος δεύτερος από Μυστράν. Ο Καϊμακάμ μετά των πρωτίστων Οθωμανών, άνω εις τα οικήματα εκάθηντο και έβλεπον ημάς τους μετά καταδίκης διερχομένους.... Εβλήθη ο Μελέτιος εις την άλυσσον... Τέλος πάντων εξ αρχιερείς... και δέκα προεστώτες κατεκλείσθησαν εις την ζοφεράν και πολυβάσανον φυλακήν βαστάζοντες την άλυσσον. Η ολκή αυτής ήταν οκάδες εκατόν ογδοήκοντα, άνευ των κουλούρων των επί τον τράχηλον ημών. Εκεί εύρομεν τους διακόνους και δούλους μας εν ελεεινή καταστάσει.»

και αλλού"Ο Μούσα Κελεντζής ούτος βλέπων τον Κοπανίτζαν πλησιάσαντα και τον τράχηλον εκτείναντα, δια να βληθή η κουλούρα και εν αυτή να διαπερασθή η άλυσσος, είπε μεγαλοφώνως: ‘άπιστε Κοπανίτζα έστειλες τον κερατά Κρεββατά εις την Φραγκίαν και μας έφερε αυτά τα σίτελα και μίζελα, αλλ’ αύριον θέλει δοκιμάσετε τα επίχειρα της κακίας σας’.»

Φόβος και αγωνία είχε καταλάβει τους ομήρους, καθώς οι Τούρκοι τους απειλούσαν συνεχώς με θάνατο. Ο προεστός Μήτρος Ροδόπουλος «ένεκα του φόβου ηρνήθη την πατρώαν ημών θρησκείαν»και απέφυγε τα δεινά της φυλακής, ενώ ο καϊμακάμης παρέλαβε υπό την προστασία του τον Αναστάση Καλαμογδάρτη και ο Κιαμήλμπεης τον Κορίνθου Κύριλλο και τον Σωκράτη Νοταρά, οι οποίοι δεν φυλακίστηκαν, αλλά παρέμειναν στο σεράγι καθ’ όλη τη διάρκεια της πολιορκίας.

Τόσο στενά ήταν στοιβαγμένοι μέσα στο μικρό χώρο οι δεκαεννέα φυλακισμένοι «ώστε ουδέ τους πόδας ηδύναντο να εκτείνωσιν, αλλά νυχθημερόν καθήμενοι διαλέγοντο, και ούτως εκοιμώντο επί πέντε ολόκληρους μήνας, μη δυνάμενοι να ανακληθώσι… Αέναος ιδρώς έρρε ποταμιδόν εκ των σωμάτων αυτών, εξ ου τα ενδύματα αυτών εσάπησαν». Την επομένη, Δευτέρα 18 Απριλίου, εκτελέστηκαν δεκαοκτώ Έλληνες υπηρέτες και σωματοφύλακες των αιχμαλώτων «αφού έρριψαν επάνω τους επτακοσίας βολάς τηλεβόλων, απέτεμαν τας κεφαλάς», εκτός ενός νέου, ο οποίος δείλιασε, αλλαξοπίστησε και αφέθηκε ελεύθερος. 

Η θυσία
Κανέλλος Δεληγιάννης
Ο Δεληγιάννης προσπάθησε να έρθει σε μυστική συνεννόηση με τον επικεφαλής των Αρβανιτών τάζοντας του οικονομικά ανταλλάγματα για να τους απελευθερώσει. Εκτός φυλακής, ο Κανέλλος Δεληγιάννης διαπραγματεύτηκε μάταια με τους Τούρκους για την απελευθέρωσή του αδερφού του, ενώ τελικά ο Θεόδωρος δεν βοηθήθηκε ούτε από τον Σωτήρη Κουγιά διερμηνέα του Καϊμακάμη, με τον οποίο ήταν συγγενείς καθώς είχε νυμφευθεί την αδερφή του. Στις αρχές Σεπτεμβρίου και ενώ η πτώση της Τριπολιτσάς ήταν θέμα χρόνου, οι φυλακισμένοι βρίσκονταν σε οριακό σημείο, πολλοί είχαν λιποθυμήσει από την αδυναμία και τις κακουχίες και δεν είχαν επαφή με το περιβάλλον. Έμειναν όμως πιστοί στην χριστιανική θρησκεία τους μέχρι τέλους, σφραγίζοντας με την ζωή τους την ανδρική στάση τους.

Ο Θοδωρής Δεληγιάννης πέθανε από τις κακουχίες στις 20 Σεπτεμβρίου 1821, λίγες ώρες πριν την άλωση της πόλης. Την ίδια τύχη είχαν και οι περισσότεροι από τους αιχμαλώτους καθώς σύμφωνα και με τον Κανέλλο Δεληγιάννη, οι φυλακισμένοι στην Τριπολιτσά αρχιερείς ήταν 8 και επέζησαν 2, οι δε φυλακισμένοι προύχοντες ήταν 11 και επέζησαν 3. Ανάμεσα τους ο επίσκοπος Χριστιανουπόλεως Γερμανός πέθανε στην φυλακή λόγω των κακουχιών και των βασανιστηρίων στις 21 Σεπτεμβρίου 1821. Τρεις ημέρες νωρίτερα είχε πεθάνει ο επίσκοπος Ναυπλίου Γρηγόριος.

Όσοι απελευθερώθηκαν μετά την άλωση της Τριπολιτσάς, ανάμεσα τους και ο επίσκοπος Ανδρούσης Ιωσήφ, βρέθηκαν σε οικτρή κατάσταση λόγω των βασανιστηρίων και της πείνας. Ο Ιωάννης Περούκας που βρέθηκε ζωντανός στην φυλακή, εξέπνευσε λίγες ημέρες μετά στην περιοχή του Αχλαδόκαμπου από τις κακουχίες που είχε υποστεί. Όλοι όσοι επέζησαν έλαβαν ανώτατα κρατικά αξιώματα στην μετέπειτα πορεία τους και τιμήθηκαν για την συνεισφορά τους στον Αγώνα.

Το γεγονός όπως παρουσιάζεται στην Ελληνική Ιστοριογραφία

Η πρώτη παρατήρηση που μπορεί να κάνει κανείς διαβάζοντας την εξιστόρηση του γεγονότος αυτού σε πολλά ιστοριογραφικά έργα διαφορετικής ιδεολογικής κατεύθυνσης, είναι η συντομία της αφήγησης του.  Στην ιστορία του Παπαρηγόπουλου δεν αναφέρεται καν, ομοίως και στην ιστορία του Διονυσίου Κόκκινου. Στην τετράτομη Ιστορία του Τρικούπη το γεγονός καταλαμβάνει μια σελίδα, στις 2.500 σελίδες του Βακαλόπουλου η εξιστόρηση επίσης καταλαμβάνει μια σελίδα, στην Ιστορία του Βουρνά 2 μικρές παραγράφους, στην δίτομη ιστορία του Φωτάκου 2 σελίδες, στην Ιστορία του Γερβίνου μια παράγραφο.

Η δεύτερη σημαντικότερη παρατήρηση είναι ότι υπάρχει μια μεγάλη ποικιλία κινήτρων που αποδίδονται στους προκρίτους για την οικειοθελή εμφάνιση τους στην Τριπολιτσά. Σύμφωνα με τον Τρικούπη οι πρόκριτοι παραδόθηκαν στην Τριπολιτσά επειδή δεν μπορούσαν να αντισταθούν ενώ επειδή πλησίαζε το Πάσχα ήλπιζαν ότι θα παρέμεναν για λίγο χρονικό διάστημα στην πρωτεύουσα της Πελοποννήσου (σελ. 52-53). Ο Βακαλόπουλος υποστηρίζει ότι προσήλθαν επειδή φοβήθηκαν (τόμος Ε΄ σελ. 326), ο Βουρνάς γράφει ότι ξεγελάστηκαν (σελ. 78), ο Σπηλιάδης αναφέρει ότι πήγαν στην Τριπολιτσά από συμφέρον, ο Φιλήμων ότι δείλιασαν!(αν δείλιασαν γιατί πήγαν;). Ο "φιλέλλην" Γεώργιος Φίνλεϋ υποστηρίζει ότι οι προεστοί και οι αρχιερείς εισήλθαν στην Τριπολιτσά πεπεισμένοι ότι θα ξεγελούσαν τους Τούρκους και θα λάμβαναν άδεια να επιστρέψουν στις επαρχίες τους πριν ξεσπάσει η επανάσταση.

Δύο ξένοι συγγραφείς μνημονεύουν το γεγονός με διαφορετική λογική. Ο Γάλλος συνταγματάρχης Βουτιέ που συμμετείχε στην επανάσταση, χαρακτήρισε ηρωική την απόφαση των προεστών να παρουσιαστούν στους Τούρκους και να τους καθησυχάσουν. Σύμφωνα με τον Βουτιέ η παρουσία των προεστών στην Τριπολιτσά ξεγέλασε τους Τούρκους ώστε αυτοί να αδρανήσουν στις επίμονες ειδήσεις για την Ελληνική εξέγερση που έρχονταν από όλη την Πελοπόννησο. Ομοίως ο αρχηγός του πυροβολικού στην Τριπολιτσά Γάλλος ταγματάρχης Ραιμπώ, αναφέρεται εκτεταμένα για την θυσία των προεστών. 

Κατά την γνώμη μου, η εθελοντική θυσία των προεστών στην Τριπολιτσά βοήθησε σημαντικά στην στερέωση της επανάστασης και η αποσιώπηση της έχει να κάνει ξεκάθαρα με την ταξική προέλευση των θυσιασθέντων και τις ιδεολογικές προτιμήσεις των ιστορικών της επανάστασης.

25η Μαρτίου ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ !


Γιατί ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου εορτάζεται στις 25 Μαρτίου;


Ευαγγελισμός της Θεοτόκου

Η 25η Μαρτίου είναι ημέρα διπλού εορτασμού, της εθνικής επανάστασης, αλλά και του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Οι αρχές της εορτής δεν είναι επακριβώς γνωστές. Πολλοί και διαφορετικοί λόγοι, όμως, οδήγησαν στη συγκεκριμένη καθιέρωση.

Η λειτουργική παράδοση και ορθόδοξη πνευματικότητα τοποθετούν σε ιδιαίτερη θέση την εορτή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Και είναι αλήθεια ότι οι θεομητορικές εορτές πλουτίζουν τη λειτουργική μας ζωή, γιατί ο λαός του Θεού πάντοτε ατενίζει με ιδιαίτερη αγάπη και σεβασμό τη μεσίτρια του ουρανού. Την ήμερα αυτή, η Εκκλησία γιορτάζει το χαρμόσυνο μήνυμα της θείας ενσάρκωσης. Ο θεόσταλτος αρχάγγελος Γαβριήλ παρουσιάζεται στην Παρθένο Μαρία, στη Ναζαρέτ και της ανήγγειλε ότι θα γεννήσει το Σωτήρα του κόσμου, τον Ιησού Χριστό.
Οι αρχές της εορτής του Ευαγγελισμού δεν είναι επακριβώς γνωστές. Το γεγονός ότι Αγία ῾Ελένη έκτισε στη Ναζαρέτ βασιλική, στην οποία περιελαμβανόταν κατά παράδοση ο οίκος της Θεοτόκου, όπου αυτή δέχθηκε τον Ευαγγελισμό, επέδρασε ίσως στη σύσταση τοπικής εορτής. Οι πρώτες μαρτυρίες περί αυτής βρίσκονται στον Άγιο Πρόκλο, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, το 430 μ.Χ., και στο Πασχάλιον Χρονικόν (624 μ.Χ.), όπου χαρακτηρίζεται ως συσταθείσα στις 25 Μαρτίου από τους θεοφόρους διδασκάλους.
Το 560 ο Ιουστιανιανός ο Α’ πρόβαλε την 25η Μαρτίου, ως την κατάλληλη ημέρα για τον εορτασμό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Μια πληθώρα διαφορετικών λόγων οδήγησαν στη συγκεκριμένη καθιέρωση.
Καταρχάς, η ήμερα της συλλήψεως του Ιωάννη του Προδρόμου, δηλαδή η 24η Σεπτεμβρίου, συνέπιπτε με τη φθινοπωρινή ισημερία, δεδομένου ότι την ήμερα αυτή, κατά την οποία οι Εβραίοι εόρταζαν την εορτή του Εξιλασμού, δέχθηκε ο Ζαχαρίας από τον αρχάγγελο Γαβριήλ το μήνυμα ότι θα αποκτήσει υιό. Επομένως, εφόσον κατά το Λκ. 1, 26 ο Ευαγγελισμός έγινε έξι μήνες αργότερα, η ημερομηνία αυτή συνέπιπτε με την εαρινή ισημερία, δηλαδή στις 25 Μαρτίου, και η Γέννηση του Χριστού καθορίστηκε εννέα μήνες μετά, δηλαδή στις 25 Δεκεμβρίου, στο χειμερινό ηλιοστάσιο.
Επίσης,  είχε επικρατήσει η άποψη ότι ο θάνατος του Χριστού συνέβη στις 25 Μαρτίου και επειδή ο Κύριος, ως τέλειος κατά πάντα άνθρωπος, «έσχεν επίγειον βίον καθοριζόμενον από ακριβή αριθμόν ετών», έπρεπε να είχε συλληφθεί την ήμερα του σταυρικού θανάτου του. Επιπροσθέτως, η 25 Μαρτίου πίστευαν ότι ήταν η πρώτη ήμερα του κόσμου και ως εκ τούτου θα έπρεπε να είναι και η ήμερα του θανάτου Του.


Η χαρμόσυνη εορτή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου εορτάζεται μέσα στη Μ. Τεσσαρακοστή, περίοδο πένθους, κατά την οποία απαγορεύεται η τέλεση εορτών και πανηγύρεων. Με τον 52ο κανόνα της Πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου επιτράπηκε ως εξαίρεση η εορτή του Ευαγγελισμού κατά την οποία τελείται η θεία λειτουργία του Αγ. Ιωάννου του Χρυσοστόμου και όχι η λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων. Στην Κωνσταντινούπολη, κατά το έθιμο, την ήμερα του Ευαγγελισμού ο αυτοκράτορας με πομπή από την Αγία Σοφία πήγαινε στην εκκλησία του Αγίου Κωνσταντίνου εν τω Φόρω και από εκεί κατέληγε στο ναό της Θεοτόκου των Χαλκοπρατείων, όπου γινόταν μεγαλοπρεπής εορτασμός.

25η Μαρτίου 1923



 Ηθικόν ακμαιότατον σε μια δύσκολη στιγμή 
    «Κάτω από τον συννεφιασμένον ουρανόν ηκούσθησαν χθες στρατιωτικαί σάλπιγγες. Έπειτα, από την οδόν Σταδίου, εθεάθησαν ανερχόμενοι προς τα επάνω, με βαρύ, αρρενωπόν και ισόχρονον βήμα, η μία κατόπιν της άλλης, πολυάριθμοι τετράδες ελληνικού στρατού. Εν δύο! Εν δύο! »





Επί τω θεάματι αυτής της ωραίας παρελάσεως, η οποία ενέπνεε δύναμιν και πίστιν, ένας κύριος εστάθη στο πεζοδρόμιο και εκοίταζε. Έπειτα, έβγαλε το μαντήλι του και το έφερεν εις τα βουρκωμένα μάτια.
  – Κλαίτε;
 – Γιατί να σας το κρύψω; Συγκινήθηκα.  »
Την συζήτησιν παρηκολούθει μια γυναικούλα μεσόκοπη, η οποία ίστατο παραπλεύρως.  Έξαφνα παρενέβη.
 – Αμ’ εγώ; Εμένα πετά η καρδιά μου που τους βλέπω.  »
Με το ίδιο βλέμμα είδε χθες όλος ο κόσμος τους παρελαύνοντας.
 Και ήτο τούτο σαν μια ανάστασις του ηθικού της πρωτευούσης, η οποία ξαναβλέπει την ελληνική λεβεντιά, όπως όταν πήγαινε προς το θρίαμβο ή εγύριζεν από την δόξα».  
 «Αμάλθεια»,  Μάρτιος 1923

Πηγή: www.lifo.gr

Ο πρώτος εορτασμός της 25ης Μαρτίου στον Πειραιά.


Του Στέφανου Μίλεση

Οι εκδηλώσεις για τον εορτασμό της Εθνικής μας Παλιγγενεσίας προσδιορίστηκε να τελούνται το έτος1838, δεκαεπτά δηλαδή χρόνια μετά την ημερομηνία που θεωρείται ότι σηματοδότησε την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης που είναι φυσικά αυτή του 1821. 

Στα δεκαεπτά χρόνια που μεσολάβησαν μέχρι τον προσδιορισμό συγκεκριμένης ημερομηνίας, για την τέλεση σε ολόκληρη την Ελλάδα, κοινών εορταστικών εκδηλώσεων, οι Έλληνες γιόρταζαν τους δικούς τους αγώνες, σε ημέρες διαφορετικές, ανάλογα με τη συμμετοχή κάθε περιοχής στον επαναστατικό αγώνα και την καταστροφή που υπέστη. 


Η ημερομηνία της 25ης Μαρτίου υπεβλήθη ως πρόταση στον Όθωνα, από την Γραμματεία των Εκκλησιαστικών και της Παιδείας, που αντιστοιχεί στο σημερινό υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων. Στην ουσία όμως συντάκτης και πρώτος εισηγητής του υπομνήματος είχε υπάρξει τρία χρόνια νωρίτερα, ο Παναγιώτης Σούτσος,  ο οποίος το 1835 ήταν υπουργικός σύμβουλος της Γραμματείας. 

Το σχέδιο του Σούτσου υποβλήθηκε λοιπόν για πρώτη φορά το 1835 αλλά άγνωστο για ποιο λόγο δεν εφαρμόσθηκε και όταν αυτό έφτασε να εφαρμοστεί, μόνο ένα πολύ μικρό μέρος του υλοποιήθηκε. Το ίδιο ακριβώς σχέδιο του Σούτσου, υποβλήθηκε εκ νέου τρία χρόνια αργότερα από τον Γλαράκη. 

Ο Πειραιάς όπως φαινόταν από την Αθήνα το 1836


Το σχέδιο εορτασμού του Σούτσου, εκπονήθηκε την ίδια εποχή που ο ίδιος διαίρεσε το Κράτος σε Δήμους προτείνοντας την αρχαία ονοματοθεσία τους ενώ πρότεινε να φέρουν στις σφραγίδες τους εμβλήματα της αρχαιότητας που κατά περιοχή διασώζονταν μέσω των αρχαίων τοπικών νομισμάτων τους. 

Την οροφή όλου αυτού του οικοδομήματος ήθελε να την ενώνει μια επέτειος αναστάσεως του Ελληνικού Κράτους, και αυτή ήταν η 25η Μαρτίου.

Το σχέδιο του Σούτσου προέβλεπε τα εξής:

Η 25η Μαρτίου να εορτάζεται σε όλες τις πόλεις της Ελλάδος, αλλά η μεγάλη η επίσημη εορτή να τελείται με την εξής ιδιομορφία. 

Την πρώτη χρονιά στην Αθήνα για τη μεγάλη εκστρατεία του Καραϊσκάκη.
Τη δεύτερη χρονιά στο Μεσολόγγι για τις ανήκουστες στα παγκόσμια χρονικά τρεις πολιορκίες του. 
Την Τρίτη χρονιά στην Τριπολιτσά διότι η άλωσή της θυμίζει στους Έλληνες τα Ομηρικά έπη και διότι συνετέλεσε στην απελευθέρωση της Πελοποννήσου.
Την τέταρτη χρονιά στην Ύδρα διότι ο βράχος αυτός έγινε το κέντρο των ναυτικών επιχειρήσεων και γέννησε τον Μιαούλη, τον Σαχτούρη, τον Τσαμαδό, τον Κριεζή, τον Τομπάζη, τον Ραφαήλ, τον Παναγιώτα και τον μεγαλόψυχο Λάζαρο Κουντουριώτη.  

Κάθε χρόνο η εορτή θα επικεντρώνεται λοιπόν σε ένα από τα ανωτέρω μέρη ανάλογα με τη σειρά του και θα ονομάζεται «Νέα Πανελληνιάς»

Εκεί θα μεταβαίνουν αντιπρόσωποι από όλους τους Δήμους της χώρας. Η διάρκεια της εορτής προβλεπόταν να είναι 15 ημέρες, με τα εισαγόμενα είδη να είναι ελεύθερα τελωνείου, και να διενεργείται μεγάλο εμπορικό πανηγύρι. 

Τις πρώτες οκτώ ημέρες να τελούνται αγώνες αθλητικοί, πεζοδρομίας, ιπποδρομίας, με εξαίρεση όταν αυτές θα γίνονται στην Ύδρα όπου εκεί θα διενεργούνται ναυτικοί αγώνες. 

Τις υπόλοιπες οκτώ ημέρες να εορτάζεται το πνεύμα, δηλαδή να τελούνται ποιητές, ρήτορες, συγγραφείς, φιλόσοφοι με παράλληλη έκθεση ζωγραφικής, γλυπτικής, νέων μηχανών της γεωργίας. 

Η επιλογή της ημερομηνίας της 25ης Μαρτίου, δεν στηρίχθηκε ουσιαστικά σε κάποιο γεγονός της επανάστασης που έπρεπε να μείνει αξιομνημόνευτο ανά τους αιώνες, αλλά στην λαμπρότητα που ακτινοβολούσε από μόνη της η ημέρα του Ευαγγελισμού της Υπεραγίας Θεοτόκου

Ο Σούτσος με αυτή την εισήγηση ξεπερνούσε τον σκόπελο προσδιορισμού μιας ημερομηνίας, που θα αντιστοιχούσε στην εξέγερση ενός τόπου, όταν στον αμέσως διπλανό γεωγραφικό χώρο η ημερομηνία θα ήταν διαφορετική. Ο Έλληνας δεν θα αποδεχόταν με τίποτα να εορτάσει μια ημερομηνία που δεν αντιστοιχούσε στη δική του εξέγερση. 

Ο Σούτσος έλαβε επίσης υπόψη του τις εμφύλιες διαμάχες τοπικού και τοπικιστικού χαρακτήρα που ταλάνιζαν την Ελλάδα και τελικά έκρινε ότι μόνο μια θρησκευτική εορτή θα μπορούσε να μονιάσει επιτέλους τους διχασμένους Έλληνες. 
Ωστόσο ανεξήγητο παραμένει το γεγονός γιατί ο Όθωνας ενέκρινε το σχέδιο του Σούτσου τρία χρόνια αργότερα και μάλιστα μόνο ένα μικρό μέρος. Ακόμα και το Διάταγμα του εορτασμού εκδόθηκε δέκα μόλις ημέρες πριν (στις 15 Μαρτίου 1838), ορίζοντας μόνο τα εξής:



 Η έκδοση του συγκεκριμένου Διατάγματος κινητοποίησε αμέσως τις Δημοτικές αρχές του Πειραιά και το Δήμαρχο της πόλης Υδραίο Κυριάκο Σερφιώτη, ο οποίος είχε κάθε λόγο να επιθυμεί σφόδρα την ύπαρξη μιας τέτοιας ημερομηνίας κοινού εορτασμού, καθώς η πολίχνη του Πειραιά που μόλις είχε γεννηθεί από τις στάχτες της Επανάστασης αποτελείτο κυρίως από Υδραίους και Χίους που μέχρι τότε όχι μόνο τελούσαν ξεχωριστές εορτές, αλλά είχαν επιδείξει και διάθεση αυτονόμησης σε «Δήμο Χίων» και «Δήμο Υδραίων» βάζοντας σε κίνδυνο το νεοσύστατο Δήμο Πειραιώς που μετρούσε μόλις τρία έτη ζωής.  

Στις 22 Μαρτίου, τρεις μόλις ημέρες πριν την καθορισμένη εορτή, αποφασίστηκε να πραγματοποιηθούν κάποιες εκδηλώσεις η οποίες από ότι φαίνεται τηρήθηκαν επακριβώς. Έκτοτε το πρόγραμμα εορτασμού θα εκδίδεται πάντα στις 22 Μαρτίου.

«Γινόμεθα οι διερμηνείς της κοινής χαράς την οποία οι συμπολίται ημών αισθάνονται δια την προπαρασκευαζομένη εορτή της 25ης Μαρτίου. Κρίνομεν αναγκαίον να παρατηρήσωμεν ότι προς δόξαν της εθνικής ταύτης ημέρας απαιτείται όλοι οι στρατιωτικοί και όλοι οι πολίται να φέρωσιν επί του στήθους κλάδον δάφνης δι’  όλης της ημέρας της 25ης Μαρτίου.»

Το απόγευμα της παραμονής της  25ης Μαρτίου ερρίφθησαν 21 κανονιές για να αναγγελθεί το επίσημο της ημέρας που θα ακολουθούσε. 

Με την ανατολή του ηλίου της 25ης Μαρτίου ερρίφθησαν άλλες 21 κανονιές. 

Πειραιάς 1836


Μέσα στην πειραϊκή πολίχνη δεν θα μπορούσαν για γίνουν πολλά, καθώς οι επίσημες εκδηλώσεις της Αθήνας θα επισκίαζαν τις όποιες εκδηλώσεις του λιμανιού. Ένα πλεονέκτημα ήταν ότι ο εορτασμός της Πρωτεύουσας ξεκινούσε στις 08.00’  το πρωί, ώρα που παρατάχθηκαν στους δρόμους Ένοπλα Αγήματα, ενώ ο Βασιλιάς Όθωνας κατευθύνθηκε μόλις στις 09.00’ στον Ι.Ν. της Αγίας Ειρήνης όπου θα τελείτο η επίσημη δοξολογία. 

Συνεπώς το πρωινό ωράριο των εκδηλώσεων, στάθηκε αποτρεπτικό για τους λιγοστούς κατοίκους του Πειραιά, που επιθυμούσαν να ικανοποιήσουν έτσι την έντονη περιέργειά τους, που είχε γεννηθεί από το γεγονός της πρωτιάς, του τρόπου δηλαδή με τον οποίο θα εκδηλωνόταν αυτό που περιγραφόταν σε λίγες μόνο γραμμές ενός Βασιλικού Διατάγματος. 



Έτσι οι «περίεργοι» Πειραιώτες που αδυνατούσαν να μεταβούν, συγκεντρώθηκαν στον κατεστραμμένο ναό του Μοναστηριού του Αγίου Σπυρίδωνα φορώντας τα κοντοβράκια τους και τα επίσημα ρούχα του τόπου καταγωγής τους. Στο ίδιο σημείο βρισκόταν και ο Κυριάκος Σερφιώτης μαζί με μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου φορώντας τις μαύρες ρεντιγκότες τους και τα ψηλά καπέλα τους, παρουσιάζοντας έτσι ένα θέαμα που σήμερα θα φαινόταν αστείο. Δεν γνωρίζουμε μετά βεβαιότητας αν τελικά πολίτες και στρατιώτες έφεραν στο στήθος τους «κλάδο Δάφνης» σύμφωνα με την οδηγία του Δημάρχου. 

Την ώρα που έδυε ο ήλιος ρίχθηκαν άλλοι 21 κανονιοβολισμοί.

Έτσι συνολικά 63 κανονιοβολισμοί ήταν που σηματοδότησαν τον εορτασμό.

Η δύση της 25ης Μαρτίου βρήκε τη μικρή κωμόπολη να είναι φωταγωγημένη, όσο μπορούσε να είναι αυτό δυνατόν, με φως από φανάρια λαδιού και πετρελαίου, ενώ στον άδειο λόφο της Μουνιχίας (Καστέλλας) με φωτιές σχηματιζόταν ένας μεγάλος Σταυρός. 

Όσο για το πατριωτικό σχέδιο του Σούτσου να αναφερθεί πως το 1843 απομακρύνθηκε από κάθε διοικητική θέση που είχε αναλάβει καθώς ψηφίστηκε νόμος περί ετεροχθόνων, δηλαδή Ελλήνων που είχαν γεννηθεί σε υπόδουλες περιοχές και δεν είχαν το δικαίωμα να διορίζονται στο δημόσιο. Και ο Σούτσος ήταν γεννημένος στην Κωνσταντινούπολη.